Pełna przebudowa kości trwa miesiące i nie da się jej przyspieszyć wolą pacjenta. Da się natomiast zrobić coś innego: nie spowolnić jej i nie doprowadzić do powikłania, które wydłuży całość o kolejne tygodnie.
Ten tekst opisuje, co dzieje się w tkankach po kolei i jakie zalecenia po zabiegu obowiązują w pierwszych dobach. Dalej idzie lista rzeczy, których trzeba unikać, oraz objawy wymagające kontaktu z chirurgiem.
Czym jest augmentacja kości i na czym polega zabieg augmentacji kości?
Augmentacja kości to zabieg odbudowy tkanki kostnej w obrębie szczęki lub żuchwy. Wykonuje się go w kości szczęki lub żuchwy wtedy, gdy wysokość albo szerokość wyrostka nie pozwala na stabilne osadzenie implantu.
Odbudowa kości szczęki bywa więc przygotowaniem przed wszczepieniem implantów zębowych i implantów stomatologicznych, a nie osobnym leczeniem. Celem jest uzupełnienie kości w miejscu ubytku tak, żeby powstały warunki do stabilnego osadzenia implantu.
To zabieg chirurgiczny, przy którym stosuje się znieczulenie miejscowe. W znieczuleniu miejscowym trwa zazwyczaj od 30 minut do 2 godzin, zależnie od rozległości zabiegu. Augmentacja kości nie jest refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
| Co | Ile kosztuje |
|---|---|
| Podniesienie dna zatoki metodą zamkniętą | 2000 zł |
| Koszt augmentacji kości w Polsce | od 1500 zł |
| Mała augmentacja | od 1500 do 3500 zł |
| Koszt tomografii CBCT | od 150 do 300 zł |
Augmentacja kości szczęki i żuchwy: dostępne metody
Nazwa obejmuje kilka różnych procedur, a wybór zależy od kształtu i wielkości ubytku kostnego.
- Przeszczep z kości własnej pacjenta, pobieranej najczęściej z okolicy sąsiadującej z miejscem zabiegu.
- Bloczki kostne mocowane śrubami przy dużych ubytkach pionowych.
- Sterowana regeneracja kości, w której materiał kostny przykrywa się membraną.
- Uzupełnienie ubytku biomateriałem, czyli granulatem odkładanym w miejscu braku.
Przeszczepy autogenne, czyli z własnej kości pacjenta, są preferowane w augmentacji kości. Zawierają żywe komórki i integrują się z naturalną kością pacjenta lepiej niż materiały obce. Materiały syntetyczne i pochodzenia zwierzęcego pełnią rolę rusztowania, po którym własna kość wrasta w ubytek.
Materiały i membrany w augmentacji kości szczęki
Membrana pełni funkcję bariery, która zapobiega wrastaniu tkanek miękkich w miejsce przeznaczone na kość. Dziąsło regeneruje się szybciej niż kość, więc bez tej przegrody wypełniłoby ubytek, zanim zdążyłaby powstać nowej tkanki kostnej wystarczająca ilość.
Rodzaj użytego materiału wpływa na czas gojenia. Przy materiałach wolno wchłanialnych przebudowa trwa dłużej, ale efekt objętościowy jest trwalszy, co ma znaczenie w strefie estetycznej.
Podniesienie dna zatoki szczękowej
W bocznym odcinku szczęki bariera dla implantu bywa nie tyle brakiem kości, co położeniem zatoki. Podniesienie dna zatoki szczękowej polega wtedy na uniesieniu jej błony śluzowej i wypełnieniu powstałej przestrzeni materiałem kostnym.
Metoda zamknięta jest mniej inwazyjna i wykonuje się ją przez zębodół. Metoda otwarta wymaga dostępu od strony przedsionka i stosuje się ją przy większym niedoborze wysokości kości.
Po tym zabiegu obowiązują dodatkowe ograniczenia, o których piszę niżej. Wynikają z tego, że każde gwałtowne podniesienie ciśnienia w zatoce zagraża świeżo uniesionej błonie.
Ile trwa gojenie po augmentacji kości?
Proces przebiega dwuetapowo i te dwa etapy mają zupełnie inną długość.
Gojenie tkanek miękkich
Okres krytyczny gojenia tkanek miękkich trwa 24 do 72 godzin, kiedy formuje się skrzep i zamyka rana. Gojenie tkanek miękkich trwa zazwyczaj od 7 do 14 dni, a szwy usuwa się zwykle po tym czasie.
Obrzęk po augmentacji osiąga szczyt między drugą a trzecią dobą, po czym stopniowo ustępuje. Niewielkie krwawienie z rany w pierwszych godzinach oraz zasinienie policzka to naturalne reakcje organizmu, a nie objaw powikłania.
Odbudowa kości przed wszczepieniem implantu zębowego
Pełna regeneracja kości może zająć od 3 do 9 miesięcy, przy czym część źródeł podaje przedział od 4 do 9 miesięcy. Czas gojenia może się różnić u poszczególnych pacjentów, bo zależy od rozległości zabiegu oraz od indywidualnych uwarunkowań pacjenta i jego indywidualnych predyspozycji.
W praktyce po ekstrakcji wymagającej regeneracji kości wszczepienie implantu planujemy zwykle po około czterech miesiącach. Wcześniejsze obciążenie niedojrzałej tkanki grozi utratą uzyskanej objętości.
Na tempo procesu wpływa kilka rzeczy jednocześnie.
- ogólny stan zdrowia pacjenta oraz wiek, bo od ogólnego stanu zdrowia zależy tempo regeneracji,
- rodzaj użytego materiału i technika chirurgiczna,
- wielkości ubytku kostnego i rozległość zabiegu,
- higiena jamy ustnej w okresie gojenia,
- palenie tytoniu, które pogarsza ukrwienie tkanek po augmentacji kości.
Zalecenia po augmentacji kości: pierwsze 48 godzin
Odpoczynek przez pierwsze 24 do 48 godzin jest kluczowy po augmentacji, bo w tym czasie formuje się skrzep. Ścisłe przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych i zaleceń lekarza w tym okresie ma większy wpływ na wynik niż cokolwiek później. Stosowanie się do zaleceń pozabiegowych pozwala zminimalizować ryzyko powikłań.
- Stosowanie zimnych okładów w cyklach po kilkanaście minut chłodzenia i przerwy; zimne okłady pomogą w kontrolowaniu obrzęku po zabiegu.
- Przyjmowanie leków według zaleceń stomatologa lub chirurga, bez preparatów z kwasem acetylosalicylowym, które nasilają krwawienie.
- Sen z głową uniesioną wyżej, co ogranicza opuchliznę.
- Rezygnacja z picia przez słomkę, bo podciśnienie może uszkodzić skrzep.
- Powstrzymanie się od dotykania miejsca operowanego palcami lub językiem.
Stosowanie zimnych okładów przynosi najwięcej korzyści właśnie w tych dwóch dobach. Później obrzęk zaczyna ustępować samoistnie i chłodzenie traci sens.
Higiena jamy ustnej po zabiegu
Ostrożna higiena jamy ustnej jest istotna po augmentacji kości, ale w pierwszych dobach obowiązują ograniczenia. Przez pierwsze 24 godziny powstrzymaj się od szczotkowania zębów w okolicach rany i nie płucz jamy ustnej intensywnie.
Po 24 godzinach można zacząć delikatnie płukać jamę ustną płynami antyseptycznymi zaleconymi przez lekarza, przelewając płyn bez gwałtownych ruchów. Delikatne szczotkowanie pozostałych zębów miękką szczoteczką prowadzi się od początku, z omijaniem operowanej okolicy.
Prawidłowa pielęgnacja po augmentacji kości jest kluczowa dla powodzenia przeszczepu, ponieważ zakażenie rany bywa najczęstszą przyczyną utraty uzyskanej objętości. Dlatego higienę jamy ustnej utrzymuje się przez cały okres prawidłowego gojenia.
Dieta w pierwszych dniach
Przez pierwsze dni należy spożywać wyłącznie miękkie lub płynne posiłki, w temperaturze pokojowej. Nie należy pić gorących napojów po augmentacji kości ani jeść gorących potraw, bo ciepło nasila obrzęk i krwawienie.
- dozwolone: jogurty, zupy kremy w temperaturze pokojowej, purée, musy owocowe bez pestek, koktajle,
- do odstawienia: potrawy twarde, chrupiące, kleiste, pikantne i kwaśne,
- bez produktów z drobinami, które mogą dostać się do rany.
Zrezygnuj z jedzenia twardych i chrupiących produktów przez pierwsze tygodnie, a nie tylko przez pierwsze dni. Warto też zadbać o składniki wspierające regenerację kości: wapń, witaminę D3 i K2, witaminę C oraz cynk.
Czego unikać przed augmentacją kości i po niej?
Kilka nawyków realnie wydłuża gojenie i podnosi ryzyko powikłań. Ich ograniczenie działa mocniej niż jakikolwiek preparat wspomagający.
- Palenie tytoniu: unikaj go przez co najmniej kilkanaście dni po zabiegu, a najlepiej dłużej. Nikotyna obkurcza naczynia i ogranicza dopływ tlenu do rany.
- Alkohol: jest niewskazany w pierwszych tygodniach gojenia i wchodzi w interakcje z lekami.
- Wysiłek: unikaj intensywnego wysiłku przez 7 do 10 dni po zabiegu, a przy rozległych procedurach dłużej. Rezygnacja z intensywnego wysiłku fizycznego ogranicza ryzyko krwawienia i krwiaka.
Po podniesieniu dna zatoki szczękowej dochodzą osobne zakazy. Nie wolno silnie wydmuchiwać nosa, kichać z zamkniętymi ustami, nurkować ani, przez pewien czas, latać samolotem. Każda z tych czynności gwałtownie zmienia ciśnienie w zatoce.
Możliwe powikłania i niepokojące objawy
Krwawienie i obrzęk są naturalnymi reakcjami po augmentacji, ale ich dynamika jest tu ważniejsza niż samo wystąpienie. Objawy prawidłowe słabną, powikłania narastają.
- infekcje, które są jednym z najczęstszych powikłań augmentacji kości,
- odrzucenie materiału przeszczepowego, czyli poważne powikłanie kończące się utratą odbudowy,
- zapalenie kości w miejscu zabiegu,
- zapalenie zatoki szczękowej po podniesieniu jej dna,
- rozejście się rany i odsłonięcie membrany.
Skontaktuj się z lekarzem, jeśli ból nasila się po trzeciej dobie zamiast słabnąć. Niepokoić powinny też gorączka, ropna wydzielina z rany lub z nosa, nieprzyjemny zapach z ust oraz obrzęk twardy i gorący w dotyku. Zignorowanie tych sygnałów wydłuża leczenie i zwiększa ryzyko utraty materiału kostnego.
Regularne wizyty kontrolne pozwalają ocenić gojenie i usunąć szwy. Zgłaszaj się na wyznaczone wizyty kontrolne po zabiegu nawet wtedy, gdy nic nie boli, bo część problemów przebiega bezobjawowo.
Przeciwwskazania do zabiegu
Kwalifikacja obejmuje stan ogólny, a nie tylko warunki miejscowe. Czynniki zaburzające gojenie są przeciwwskazaniem do augmentacji kości, przy czym część z nich ma charakter czasowy.
- aktywne nowotwory, które są bezwzględnym przeciwwskazaniem do zabiegu,
- nieuregulowana cukrzyca, będąca przeciwwskazaniem do augmentacji kości,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- choroby autoimmunologiczne w fazie zaostrzenia,
- zaawansowane choroby przyzębia wymagające wcześniejszego leczenia,
- nieuregulowane choroby ogólnoustrojowe, które mogą uniemożliwić przeprowadzenie augmentacji kości,
- palenie tytoniu, które zwiększa ryzyko niepowodzenia augmentacji kości.
Ocena opiera się na wywiadzie i na tomografii komputerowej, wykonywanej u nas tomografem NewTom Giano HR. Obraz trójwymiarowy pokazuje wysokość i szerokość kości oraz położenie zatoki i nerwu, a na jego podstawie powstaje plan zabiegu w programie CoDiagnostiX.
Ile kosztuje zabieg augmentacji kości?
W cenniku Flow Dental Studio augmentacja kości, czyli regeneracja, zaczyna się od 2500 zł. Podniesienie dna zatoki metodą zamkniętą kosztuje 2000 zł, z zagęszczeniem kości 5000 zł, a metodą otwartą 6000 zł.
Na rynku koszt augmentacji kości w Polsce wynosi od 1500 zł do 8000 zł. Mała augmentacja kosztuje od 1500 do 3500 zł, a duża od 4000 do 8000 zł. Koszt tomografii CBCT wynosi od 150 do 300 zł.
Ostateczna kwota zależy od rodzaju użytego materiału, wielkości ubytku kostnego i konieczności zastosowania membrany. Wycenę przedstawiamy po diagnostyce, razem z planem obejmującym późniejsze leczenie implantologiczne.
Augmentacja a planowanie implantów zębowych
Sama odbudowa kości nie jest celem. Ma umożliwić późniejszego wszczepienia implantów w pozycji wynikającej z planu protetycznego, a nie w miejscu, gdzie akurat zostało trochę kości.
Dlatego przebieg zabiegu augmentacji kości planujemy razem z całym leczeniem implantologicznym, na podstawie tego samego obrazu z tomografii. Plan leczenia implantologicznego powstaje więc przed pierwszym nacięciem. Cyfrowe planowanie i szablon chirurgiczny pozwalają ograniczyć zakres nacięcia, a mniejszy uraz operacyjny przekłada się na mniejszy obrzęk i szybsze gojenie.
W niektórych przypadkach augmentację wykonuje się jednoczasowo z wszczepieniem implantu, gdy ubytek jest niewielki, a stabilizacja pierwotna wystarczająca. Decyzja zapada osobno dla każdego pacjenta. Przy większych ubytkach zabiegi rozdziela się w czasie, żeby dać kości dojrzeć.
Co realnie przyspiesza gojenie?
Nie istnieje sposób na skrócenie biologii. Kość przebudowuje się w swoim tempie i żaden preparat tego nie zmieni.
Można natomiast usunąć wszystko, co spowalnia proces gojenia: dym tytoniowy, zaniedbaną higienę, obciążanie rany, gorące jedzenie w pierwszych dniach i lekceważenie objawów. Tak wygląda jedyny sposób, by przyspieszyć proces gojenia. Prawidłowa opieka po augmentacji kości wpływa na sukces leczenia bardziej niż wybór samego biomateriału.
