Diagnoza choroby przewlekłej rzadko zamyka drogę do leczenia implantologicznego. Znacznie częściej zmienia jego harmonogram: dochodzi konsultacja z lekarzem prowadzącym, badania kontrolne i etap przygotowawczy, którego u zdrowej osoby by nie było.
Ten tekst omawia najczęstsze choroby ogólnoustrojowe w kontekście kwalifikacji do zabiegu: cukrzycę, Hashimoto, nadciśnienie, osteoporozę oraz zaburzenia krzepnięcia. Opisuje też przeciwwskazania miejscowe, które dotyczą samej jamy ustnej.
Przeciwwskazania do implantów: bezwzględne i względne
Przeciwwskazania do implantów dzieli się na bezwzględne i względne. Ten podział jest ważniejszy, niż się wydaje, bo decyduje o tym, czy rozmowa kończy się odmową, czy planem przygotowania.
Do grupy, którą stanowią przeciwwskazania bezwzględne, trafiają stany o zbyt wysokim ryzyku, żeby zabieg w ogóle rozważać. Należą do nich aktywne choroby nowotworowe, ciężkie zaburzenia układu odpornościowego oraz nieleczone ciężkie choroby krwi. Bezwzględne przeciwwskazanie stanowią też ciężkie choroby psychiczne, które mogą uniemożliwić współpracę w trakcie leczenia. Do tej grupy zalicza się także głębokie uzależnienia.
Wiele przeciwwskazań do implantów ma jednak charakter tymczasowy. Znikają po wyrównaniu choroby, po wyleczeniu ognisk zapalnych albo po zakończeniu terapii, która czasowo obniża odporność organizmu. Zabieg wszczepienia implantów stomatologicznych pozostaje bezpieczną metodą odbudowy braków zębowych, o ile kwalifikacja przebiegła rzetelnie.
Jak cukrzyca wpływa na gojenie i osteointegrację?
Cukrzyca to grupa chorób metabolicznych, w których organizm nie wytwarza wystarczającej ilości produkowanego przez trzustkę hormonu albo występuje nieprawidłowe działanie wytwarzanego insuliny. Hormon ten odpowiada za przemianę glukozy i dostarcza każdej komórki organizmu energię konieczną do pracy.
Przewlekle utrzymujący się zbyt wysoki poziom cukru we krwi powoduje zmiany patologiczne w naczyniach krwionośnych. Uszkodzenie naczyń prowadzi do gorszego ukrwienia tkanek. W dalszej konsekwencji uszkodzenie narządów wewnętrznych oznacza ryzyko niewydolności nerek, niewydolności serca, udaru mózgu, a w skrajnych sytuacjach amputacji kończyn.
Dla implantologii znaczenie ma jeden konkretny skutek. Przy podwyższonym poziomie cukru gojenie ran zachodzi wolniej, a zdolność organizmu do zwalczania bakterii jest obniżona. Cukrzyca zwiększa więc ryzyko infekcji po implantacji.
Kiedy cukrzyca stanowi przeciwwskazanie do implantów?
Sama diagnoza nie przesądza o niczym. Cukrzyca nie jest absolutnym przeciwwskazaniem do implantów, natomiast niekontrolowana cukrzyca jest względnym przeciwwskazaniem do implantacji i wymaga wcześniejszego wyrównania.
Kluczowe jest utrzymanie stabilnego poziomu cukru we krwi przed implantacją oraz wynik hemoglobiny glikowanej w zakresie ustalonym z diabetologiem. Kontrolowanie cukrzycy w okresie okołozabiegowym ma większe znaczenie niż sam typ choroby.
Badania nad pacjentami z wyrównaną cukrzycą pokazują odsetki przetrwania wszczepów zbliżone do wyników u zdrowych osób. Przy cukrzycy słabo kontrolowanej obraz jest inny i to właśnie ta różnica decyduje o kwalifikacji.
Cukrzyca a proces gojenia po wszczepieniu implantów
W słabo kontrolowanej cukrzycy osteointegracja trwa prawie dwukrotnie dłużej niż u osób zdrowych. Proces integracji wszczepu z kością wydłuża się, a proces gojenia tkanek miękkich również przebiega wolniej.
Praktyczna konsekwencja jest taka, że odbudowę protetyczną planuje się później, a kontrole wyznacza częściej. Okolicy wszczepu poświęca się przy tym więcej uwagi, bo ryzyko stanu zapalnego wokół niego jest podwyższone.
Przy dobrze prowadzonej chorobie implantacja zębowa pozostaje skutecznym rozwiązaniem także u pacjentów z cukrzycą. W niektórych przypadkach osadzenie implantu zębowego planuje się wtedy dopiero po kilku miesiącach obserwacji. Wymaga jedynie dłuższego czasu i ściślejszej współpracy.
Hashimoto i choroby tarczycy a implanty zębowe
Choroba Hashimoto jest schorzeniem autoimmunologicznym i nie stanowi bezwzględnego przeciwwskazania do leczenia. Warunkiem pozostaje wyrównanie hormonalne potwierdzone badaniami oraz stała opieka endokrynologa.
Nieleczona lub niewyrównana niedoczynność tarczycy spowalnia metabolizm tkanek, co przekłada się na tempo gojenia. Przy prawidłowych wynikach hormonów tarczycy ryzyko związane z zabiegiem nie różni się istotnie od typowego.
Podobnie wygląda to przy innych chorobach autoimmunologicznych. Znaczenie ma nie sama nazwa rozpoznania, lecz aktywność choroby i stosowane leczenie, zwłaszcza terapia obniżająca odporność.
Nadciśnienie, choroby serca i leki przeciwkrzepliwe a kwalifikacja do zabiegu implantacji
Nadciśnienie wyrównane farmakologicznie nie wyklucza zabiegu implantacji. Problemem jest nadciśnienie niekontrolowane, przy którym rośnie ryzyko krwawienia śródzabiegowego i pooperacyjnego.
Osobną kwestią są leki. Pacjenci przyjmujący preparaty przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe wymagają uzgodnienia postępowania z lekarzem prowadzącym, bo samodzielne odstawienie leku bywa groźniejsze niż sam zabieg. Zaburzenia układu krzepnięcia mogą uniemożliwić wszczepienie implantów, jeśli są ciężkie i niewyrównane.
Przy wadach zastawkowych, po zawale albo z wszczepionym rozrusznikiem konieczna jest konsultacja kardiologiczna. Ustala się wtedy między innymi, czy potrzebna jest osłona antybiotykowa.
Osteoporoza i bisfosfoniany a implanty zębów
Zaawansowana osteoporoza zwiększa ryzyko niepowodzenia implantacji zębów, ponieważ zmienia jakość kości, w której ma osiąść wszczep. Zaawansowana nieleczona osteoporoza jest przeciwwskazaniem do implantacji.
Znaczenie ma jednak nie tylko sama choroba, lecz droga podania leków. Bisfosfoniany przyjmowane doustnie zwykle nie wykluczają zabiegu. Forma dożylna, stosowana głównie w onkologii, jest przeciwwskazaniem bezwzględnym ze względu na ryzyko martwicy kości szczęk.
Kwalifikacja opiera się tu na wywiadzie o przyjmowanych lekach, ich dawkach i czasie stosowania. Warto przynieść na konsultację listę preparatów, bo pacjenci często nie kojarzą leków na osteoporozę z leczeniem stomatologicznym.
Choroby nowotworowe i zaburzenia odporności
Aktywne nowotwory w obrębie głowy i szyi są przeciwwskazaniem do implantacji, podobnie jak trwająca chemioterapia i radioterapia tej okolicy. Choroby nowotworowe w fazie aktywnej są bezwzględnym przeciwwskazaniem do implantów.
Po zakończonym leczeniu onkologicznym sytuacja się zmienia. Zabieg bywa możliwy po odpowiednim odstępie czasu i po uzyskaniu zgody lekarza prowadzącego. Napromieniana kość goi się wolniej i wymaga ostrożniejszego planowania.
Ciężkie zaburzenia układu odpornościowego, w tym stany po przeszczepach i leczenie immunosupresyjne, ocenia się indywidualnie. Obniżona odporność organizmu podnosi ryzyko zakażenia w okolicy zabiegu.
Przeciwwskazania miejscowe: co dzieje się w jamie ustnej
Poza chorobami ogólnymi liczy się stan samej jamy ustnej. Przeciwwskazania miejscowe bywają łatwiejsze do usunięcia, ale ignorowane przesądzają o niepowodzeniu równie skutecznie.
- aktywne infekcje w obrębie planowanego zabiegu,
- aktywne stany zapalne w jamie ustnej, które mogą prowadzić do utraty implantu,
- nieleczona próchnica i nieszczelne wypełnienia,
- niewystarczająca ilość kości, uniemożliwiająca stabilne osadzenie implantu,
- zła jakość kości, przez którą można napotkać trudności w osadzeniu wszczepu,
- niewłaściwy stan sąsiednich zębów oraz zwarcie wymagające wcześniejszej korekty.
Przy niedoborze kości nie kończymy rozmowy na odmowie. Regeneracja kości albo podniesienie dna zatoki szczękowej tworzą warunki do późniejszego wszczepienia, a zabieg właściwy przesuwa się o kilka miesięcy.
Choroby przyzębia przed wszczepieniem implantów
Paradontoza osłabia stabilność zębów i może prowadzić do ich wypadania, a niezaleczona paradontoza zwiększa ryzyko komplikacji po implantacji. Bakterie odpowiedzialne za chorobę przyzębia zasiedlają też tkanki wokół wszczepu.
Choroby przyzębia wymagają zabiegów chirurgicznych przed implantacją, jeśli są w zaawansowanym stadium. Zabiegi takie jak przeszczep dziąsła bywają konieczne przy paradontozie, żeby odbudować pas tkanki wokół przyszłej odbudowy. W ofercie mamy zarówno leczenie niechirurgiczne, czyli root planing, jak i przeszczepy FGG oraz CTG.
Dopiero po wyciszeniu choroby i po ustabilizowaniu stanu przyzębia wraca temat implantacji. Kolejność jest tu nienegocjowalna, bo wszczep wprowadzony w aktywny stan zapalny traci szanse na długie działanie.
Znaczenie higieny jamy ustnej przed wszczepieniem implantów zębowych i przebiegiem wszczepienia implantów
Zła higiena jamy ustnej jest przeciwwskazaniem do implantacji i to jedno z niewielu, które zależy wyłącznie od pacjenta. Bez zmiany nawyków ryzyko zapalenia wokół wszczepu rośnie od pierwszych miesięcy.
Poprawa higieny jamy ustnej przed zabiegiem jest więc częścią przygotowania, tak samo jak wyleczenie próchnicy. Obejmuje higienizację, instruktaż i sprawdzenie, czy pacjent radzi sobie z czyszczeniem przestrzeni międzyzębowych.
Nałogowe palenie tytoniu negatywnie wpływa na gojenie miejsc pozabiegowych, ponieważ obkurcza naczynia i ogranicza dopływ tlenu do rany. Palenie tytoniu obniża odsetek wygojonych implantów, a nałogowe palenie bywa główną przyczyną niepowodzeń u pacjentów bez innych obciążeń.
Wiek, ciąża i inne przeciwwskazania czasowe
Implanty zębowe nie są wszczepiane osobom poniżej 18 roku życia, ponieważ kość twarzoczaszki nadal rośnie. Niektórzy specjaliści wstrzymują się z implantacją do 21 roku życia, jeśli wzrost kości nie został jeszcze zakończony. Osoby poniżej 18 roku życia nie mogą mieć implantów niezależnie od zakresu braków zębowych.
Górnej granicy wieku natomiast nie ma. Nie ma górnej granicy wieku dla wszczepienia implantów, liczy się stan zdrowia, a nie data w dokumencie.
Ciąża jest tymczasowym przeciwwskazaniem do wszczepienia implantów, między innymi ze względu na potrzebę diagnostyki rentgenowskiej oraz na farmakoterapię okołozabiegową. Termin wyznacza się więc po porodzie, a przy karmieniu piersią jeszcze później.
Jak wygląda kwalifikacja do leczenia implantologicznego?
Ostateczną kwalifikację do zabiegu przeprowadza lekarz implantolog na podstawie diagnozy, wywiadu i badań obrazowych. Konsultacja implantologiczna w naszym cenniku kosztuje 200 zł i obejmuje ocenę warunków miejscowych oraz omówienie możliwych rozwiązań.
- pełny wywiad medyczny z listą przyjmowanych leków,
- tomografia komputerowa wykonywana tomografem NewTom Giano HR,
- ocena stanu przyzębia, higieny i zwarcia,
- w razie potrzeby konsultacja z lekarzem prowadzącym chorobę przewlekłą,
- cyfrowe planowanie pozycji wszczepu w programie CoDiagnostiX.
Indywidualne podejście ma tu konkretne uzasadnienie. Dwie osoby z tą samą diagnozą mogą mieć zupełnie różne rokowanie, zależnie od wyrównania choroby, przyjmowanych leków i stanu jamy ustnej.
Brak pojedynczego zęba oznacza zwykle prostsze postępowanie, bo zakres zabiegu jest mniejszy. Przy rozległych brakach zębowych i planowanej pracy pełnołukowej wymagania wobec stanu ogólnego rosną, a przygotowanie trwa dłużej.
Co warto zrobić przed konsultacją?
Przed podjęciem decyzji warto zebrać dokumentację: wyniki badań, listę leków oraz kontakt do lekarza prowadzącego. To skraca drogę do planu i pozwala uniknąć przekładania zabiegu w ostatniej chwili.
Choroba przewlekła jest powodem do ostrożności, nie do rezygnacji. W większości sytuacji problemem nie jest samo rozpoznanie, lecz to, czy choroba jest wyrównana i czy pacjent utrzyma higienę po zabiegu. Zignorowanie któregokolwiek z tych warunków prowadzi do poważnych następstw, aż po ryzyko utraty zęba sąsiedniego albo samego wszczepu.
